2012-05-05

Starożytne instrumenty chirurgiczne

W roku 1910 lekarz i historyk medycyny z Jeny, prof. Teodor Meyer-Steineg (1873-1936) wyruszył na ekspedycję archeologiczną na tereny Grecji i Azji Mniejszej. Ekspedycja miała na celu odnalezienie przedmiotów dających pojęcie o starożytnej medycynie na tych terenach. Poszukiwania okazały się szczególnie owocne w Efezie oraz na wyspie Kos. W obu tych miejscach Meyer-Steineg, który jako lekarz specjalizował się w chorobach oczu, udzielał pomocy okulistycznej mieszkańcom, zaś oni, chcąc się odwdzięczyć, pomagali mu prowadzić w terenie poszukiwania oraz ofiarowywali przedmioty, które sami znaleźli i zachowali na pamiątkę. Tym sposobem Meyer-Steineg wszedł w posiadanie licznych narzędzi chirurgicznych z epoki hellenistycznej.

Większość tych antycznych instrumentów była z miedzi z ok. 15% domieszką cyny; na drugim miejscu, gdy chodzi o częstość występowania, plasowały się żelazo i stal. Srebro wykorzystywano bardzo rzadko. Narzędzia wytwarzali wykwalifikowani rzemieślnicy; wykuwano je z pojedynczego kawałka metalu, często były bogato zdobione. Oprócz prostych utensyliów znano też bardziej skomplikowane, składające się z większej liczby elementów - np. kleszcze czy lusterka pozwalające zaglądać w trudno dostępne miejsca. Pojedyncze elementy wykuwane były oddzielnie, a narzędzie takie dawało się składać i rozkładać. Przy wytwarzaniu instrumentów kierowano się zasadą maksymalnej prostoty przy maksymalnie szerokim zastosowaniu.

Chirurdzy ze starożytnej Grecji i Rzymu posługiwali się doprawdy bogatym spektrum narzędzi; należały doń rozmaite sondy, łyżeczki, szpatułki, noże o prostej klindze zaostrzone z jednej lub obu stron, noże zakrzywione, kleszcze, pęsety, haki, igły, piły do cięcia kości, narzędzia do trepanacji oraz tłuczki do ucierania maści. Lekarz przechowywał cały ten kram w eleganckiej skrzynce, zaś gdy wybierał się do pacjenta, przekładał niezbędne utensylia do skórzanej torebki podobnej do współczesnego etui.




Na zdjęciu znajdują się m.in. liczne sondy, hak do wyciągania kamieni z pęcherza, haki do ran, łyżki i pęseta.

(Źródło: Bernt Karger-Decker, Die Geschichte der Medizin. Von der Antike bis zur Gegenwart, Albatros, Berlin 1992.)

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz