2012-09-22

Wierzenia słowiańskie: Cztery bóstwa słowiańskie, których nie znacie


Mitologie różnych ludów to temat-rzeka. Większość z nas pamięta, przynajmniej w ogólnym zarysie, najbardziej znane mity greckie oraz najważniejsze bóstwa z panteonu Greków: Zeusa z piorunem w ręku, Atenę w rynsztunku wojownika, której atrybutem jest sowa... Równie oczywiste dla średnio oczytanej osoby jest - mam nadzieję - do jakiego kręgu kulturowego przynależą na przykład piękna, wojownicza Isztar i mroczna Ereszkigal, a do jakiego - jednooki, mądry Odyn i chytry oszust Loki. 

A jak ma się rzecz z mitologią słowiańską? Bardzo niewiele wiadomo o politeistycznej religii dawnych Słowian. Był to bogaty i zróżnicowany zespół wierzeń i praktyk religijnych, ale nie zachowały się na jego temat żadne źródła bezpośrednie, jedynie lakoniczne relacje chrześcijańskie, często spisywane przez niezorientowanych w temacie kronikarzy żyjących już po chrystianizacji. Rekonstrukcja tych wierzeń odbywa się przede wszystkim w oparciu o ich ślady przechowane w folklorze - obrzędy związane ze świętami, przesądy czy praktyki magiczne - oraz znaleziska archeologiczne.

Możliwe, że o uszy obiły się Wam takie imiona bogów słowiańskich, jak Świętowit, Trygław, Jaryło czy Mokosz. Ale specjalnie dla tych, którzy lubią ciekawostki kulturowe, oto cztery bóstwa dawnych Słowian, o których (prawie) na pewno nie słyszeliście. Wybrałam je z uwagi na malowniczą powierzchowność. Ryciny pochodzą z wielkiego leksykonu mitologicznego Wilhelma Vollmera.




Biozuni - ruskie bóstwo czczone w okolicach Moskwy jeszcze w IX w. n.e. Przedstawiane jako istota o głowie krowy z dwoma rogami i wywieszonym jęzorem oraz nagim ciele z dużymi kobiecymi piersiami.


 Bochuta - bóstwo śląskie, o którym nie wiadomo prawie nic. Zachował się jego posążek wykopany niedaleko Legnicy. Przedstawia istotę z koźlą brodą i koźlimi rogami, trzymającą w prawej dłoni pierścień. Na tej podstawie przypuszcza się, że mógł to być bóg małżeństwa: koźle cechy wskazują na związek z płodnością, a pierścień jest symbolem więzi i wierności.


Chors - ruskie bóstwo, czczone jeszcze w IX wieku n.e., prawdopodobnie o charakterze solarnym lub lunarnym. Zachował się jego wizerunek przedstawiający istotę podobną nieco do satyra, o końskich lub koźlich nogach zakończonych kopytami, ludzkim torsie i psiej głowie z rogami. Stwór ten zamiast rąk ma pazury, trzyma berło, a u jego stóp płonie ogień ofiarny.




Rugewit, Rujewit, Rugiwit - słowiański bóg wojny, czczony w Gardźcu na Rugii. Wg relacji duńskiego kronikarza Saksa Gramatyka (przełom XII i XIII w.) w znajdującej się tam świątyni stał wielki posąg bóstwa wyciosany z drewna dębowego, osłonięty czerwonymi zasłonami. Miał siedem głów i siedem mieczy u pasa, a ósmy, obnażony, w ręku. Kronikarz podaje też, że w pobliżu świątyni zakazane były kontakty seksualne, co może wskazywać na związek kultu Rugewita z płodnością. Imię tego boga tłumaczy się jako Pan Rugii lub też wywodzi się je od słów "ruja" czy "ryczeć".

Posiadanie wielu głów (polikefalizm) było cechą charakterystyczną dla bóstw połabskich (zgodnie z tym, co piszą kroniki, posąg Świętowita miał cztery głowy, Trygława - trzy). Być może miało symbolizować wszechwiedzę rozumianą jako wszechwidzenie. Możliwe też, że wszystkie wielogłowe posągi - czy to Świętowita, czy Trygława, czy Rugewita - przedstawiały tak naprawdę jedno i to samo bóstwo, które w różnych miejscach czczono pod różnymi imionami.

(Źródło: Wilhelm Vollmer, Wörterbuch der Mythologie, Verlag HOHE GmbH, Erftstadt 2007; Wikipedia.)



1 komentarz:

  1. Ciekawe,nigdy nie słyszałam o Bochucie.Niesamowite te wizerunki.

    Chomik

    OdpowiedzUsuń