2013-02-08

Symbolika kwiatów - fiołek i asfodel


Na hasło "symbolika kwiatów" pierwszym skojarzeniem większości z nas będzie "róża - miłość" i "lilia - niewinność", ale temat jest o wiele bardziej złożony i ciekawy. W wielu kulturach przypisywano kwiatom najróżniejsze znaczenia symboliczne. W starożytnej Grecji były atrybutami bóstw, w średniowieczu występowały w herbach. W swoim czasie zamieściłam tutaj stosunkowo obszerny wpis o tym, co może symbolizować róża. Ponieważ cieszy się on dosyć dużą popularnością, postanowiłam napisać również o symbolice innych wybranych kwiatów. W dzisiejszej notce - fiołek i asfodel.

Fiołek

Fiołek symbolizuje niewinność, cnotę, pokorę, skromność, a także subtelne uczucie; w wielu krajach europejskich obrazował delikatną miłość dziecka do matki czy narzeczonego do narzeczonej.

Był świętym kwiatem greckim jako zwiastun wiosny, atrybutem bogini mądrości Ateny i kwiatem wiązanym z Atenami (Arystofanes i Pindar określają to miasto mianem "uwieńczonego fiołkami"). Grecy uważali, że fiołki chronią przed upiciem się, migreną i kacem - zasiadając do biesiad, chętnie przystrajali głowy wieńcami z tych kwiatów. Wysoko cenili ich subtelny aromat. W tradycji greckiej piękne piersi kobiece to iokolpos - "piersi fiołkami pachnące". 

W tradycji chrześcijańskiej, w średniowieczu, rosnący nisko przy ziemi fiołek był symbolem skromnej cnoty i pokory, wdowieństwa i ascezy. Ponieważ szybko przekwita, symbolizował też przemijanie, nietrwałość i żałobę ("Fiołek młodocianej wiosny, wczesny, lecz wątły, luby, lecz nietrwały, woń, tylko kilka chwil upajająca, nic więcej" - Hamlet Szekspira, tłum. J. Paszkowski).

Fiołek symbolizuje piękno - w tej roli chętnie bywa przywoływany w poezji europejskiej ("Omszałym kamieniem na poły ukryty od oka, fiołek piękny jak gwiazda samotnie świecąca z wysoka" - William Wordsworth). Ale - co ciekawe - może także oznaczać bzika, jak pokazuje kolokwialne wyrażenie "mieć fioła".


 Fiołek wonny (Viola odorata)


Złotowłos (Asfodel)

Symbolizuje śmierć, wieczność, smutek i pokorę. Roślina ta ma smutny wygląd: szarawy odcień jej liści i biała lub żółtawa barwa kwiatów sprawiały, że Grekom kojarzyła się z bladością zmarłych i melanchologią zaświatów. Kwiat ten był wykorzystywany w kulcie Persefony i jej małżonka Hadesa, władców królestwa zmarłych. Łąki asfodelowe rozciągające się szeroko w Hadesie miały być miejscem (wg Odysei Homera), gdzie przechadzają się cienie zmarłych skazanych na monotonną, pozbawioną radości półegzystencję. Grecy sadzili asfodele na grobach, co wynikało być może z chęci zapewnienia zmarłym pożywienia: małe bulwy na korzeniach tej rośliny były dawniej w Grecji jadane, zwłaszcza przez biedaków.

Złotowłos uważany był w folklorze za odtrutkę przeciw jadowi wężów, kwiat chroniący przeciw czarom i robactwu, za afrodyzjak, lek na suchoty i konwulsje. Używano go też do ochrony świń przed chorobami (dodając do paszy?) oraz... tępienia myszy.



 Asfodel biały - Asphodelus albus.


Na podstawie: Władysław Kopaliński, Słownik symboli, Warszawa 1990: Wydawnictwo "Wiedza Powszechna". Zdjęcia kwiatów pochodzą z Wikipedii. 

Tym, którzy nie czytali, polecam również wpisy: Lilia jako symbol, Róża jako symbol, Mitologia grecka: Gorgona Meduza, Rebis w alchemii.
 

2 komentarze:

  1. Ciekawe jak zwykle.I dobrze,że są zdjęcia, bo tego
    asfodela nie kojarzę.


    Chomik

    OdpowiedzUsuń
  2. Nawet nie wiedziałam, że jest taki kwiat jak złotowłos. Jest piękny, ale symbolikę ma bardzo smutną.

    OdpowiedzUsuń