2014-02-05

Symbolika ubioru


Dziś będzie kilka słów o symbolice ubioru, bo określone części odzieży mają swoje symboliczne znaczenie.

Płaszcz to z jednej strony oznaka wysokiego dostojeństwa, z drugiej zaś - zasłona oddzielająca osobę od świata. Symbolizuje zewnętrzną powłokę osobowości, jest "maską" kryjącą jaźń. Płaszcz mędrca wyraża zupełne panowanie nad samym sobą, izolację od pospolitych instynktów. Ułożenie płaszcza na obrazach, jego kolor i rodzaj tkaniny może znacząco wpływać na jego znaczenie symboliczne. Dwoistość jego barwy - strony zewnętrznej i podszewki - oznacza, że stosuje się do niego symbolika obu kolorów.

Tunika, w odróżnieniu od płaszcza noszona blisko ciała, jest symbolem samej jaźni, duszy. Dziury w tunice, strzępy ubioru symbolizują duchowe rany, tak jak blizny na ciele. Ciekawostka: w Indiach zbrodniarzy skazanych na śmierć za najokropniejsze występki ubierano w pomarańczowe tuniki.

Kapelusz, jako nakrycie głowy, ogólnie oznacza to, co głowa zawiera, czyli myśli. Zamiana kapeluszy odpowiada w symbolice zamianie poglądów; nałożenie kapelusza odpowiadającego jakiejś hierarchicznej godności wyraża pragnienie udziału w niej bądź nabycie cech właściwych dla niej.

Rękawiczka symbolizuje godność, władzę książęcą, szlachectwo, rycerza i honor rycerski. Dawniej "rzucić komuś rękawicę" oznaczało wyzwać go na pojedynek, a równocześnie było zapewnieniem, że rycerz będzie walczył honorowo. Rękawiczka była również rękojmią miłości; rycerze często nosili rękawiczki swoich dam na hełmie w czasie walki. Istniało też przysłowie: Miłość przenika rękawice.

Oczywiście znaczenie symboliczne ubioru zależy w dużej mierze od barwy - i tak np. popularne dziś w kulturze zachodniej białe suknie ślubne (spopularyzowane stosunkowo późno, bo modę tę zapoczątkowała brytyjska królowa Wiktoria, która wystąpiła w bieli na swoim ślubie w 1840 r.) symbolizują dziewiczą czystość i niewinność. Do niedawna w naszej kulturze żałobę wyrażano, ubierając się na czarno (po angielsku widow's weeds to właśnie czarne wdowie szaty - istnieje płyta zespołu Tristania pod takim tytułem). Obecnie, widząc młodego człowieka w czerni, prędzej pomyślimy, że jest sympatykiem określonego rodzaju muzyki (zwłaszcza jeśli dodatkowo ma przy sobie wojskowy plecak pokryty naszywkami). Uwaga! Kolor symbolizujący żałobę jest różny w różnych częściach świata. W większości krajów kręgu kultury euroamerykańskiej żałobę oznacza czerń, ale na Wschodzie jest to biel, a np. w Iranie – kolor niebieski. Również w starej tradycji słowiańskiej kolorem najsilniej związanym z żałobą jest nie czerń, lecz biel.






Powyższy obraz, przedstawiający jakiegoś szacownego holenderskiego obywatela trzymającego czarny kapelusz, wyszedł spod pędzla Rembrandta van Rijn (1606-1669) około roku 1639. Został namalowany techniką olejną na drewnie i obecnie znajduje się w Hammer Museum w Los Angeles.

P.S. W żadnym z trzech słowników symboli, jakie posiadam, nie ma informacji na temat symbolicznego znaczenia gaci ;)


Źródła:
Juan Eduardo Cirlot, "Słownik symboli", przeł. Ireneusz Kania, Wydawnictwo Znak, Kraków 2001
Władysław Kopaliński, "Słownik symboli", Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1990
Wikipedia - Żałoba





2 komentarze:

  1. Ładny obraz.We Francji królowe wdowy ubierały się na biało.
    Było gdzieś takie fajne opowiadanie,gdzie jakiś gangster długo przebywający w Azji namawiał kogoś,kto przyjechał,żeby dał synowi jakiegoś lokalnego ojca chrzestnego drewniane sandały...No i osiągnął cel, facet zginął,a syn potem opowiadał oburzony,jaki nietakt,do domu,gdzie ktoś prawie umiera te drewniane sandały,co się nosi na pogrzebach!
    A gacie są do ciepła,nie do symbolizowania.

    Chomik

    OdpowiedzUsuń
  2. Ja to widzę jakoś tak: http://thegeekiary.com/poll-whos-your-favorite-badass-in-a-long-coat/5415 :)

    OdpowiedzUsuń